آشنایی با بورسیه تحصیلی اراسموس ترکیه و نحوه دریافت آن - بانیما

برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.

این راهنما به بررسی جامع برنامه تبادل دانشجویی اراسموس در ترکیه، تفاوت آن با بورسیه‌های اراسموس موندوس، شرایط، مزایای مالی، نحوه دریافت و راهکارهای افزایش شانس موفقیت در آن می‌پردازد.

تفاوت کلیدی: تبادل اراسموس در ترکیه در مقابل بورسیه اراسموس موندوس

قبل از ورود به جزئیات، بسیار مهم است که بین دو برنامه اصلی اراسموس تفاوت قائل شویم:

1. تبادل دانشجویی اراسموس (+Erasmus Mobility): این همان برنامه‌ای است که دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاه‌های ترکیه می‌توانند برای آن اقدام کنند. این یک برنامه تبادل کوتاه‌مدت (یک یا دو ترم) است که در آن دانشجو ضمن حفظ ثبت‌نام در دانشگاه مبدأ خود در ترکیه، بخشی از تحصیلاتش را در اروپا می‌گذراند. این برنامه یک کمک‌هزینه (Grant) برای پوشش بخشی از هزینه‌ها ارائه می‌دهد.
2. کارشناسی ارشد مشترک اراسموس موندوس (EMJMD): این یک بورسیه کامل تحصیلی (Full Scholarship) برای یک دوره کامل کارشناسی ارشد یا دکتری است. دانشجویان از سراسر جهان مستقیماً برای این برنامه‌ها اقدام می‌کنند تا در کنسرسیومی از چند دانشگاه اروپایی تحصیل کرده و مدرک مشترک دریافت کنند.

این گزارش منحصراً بر روی نوع اول، یعنی فرصت تبادل دانشجویی برای دانشجویان دانشگاه‌های ترکیه، تمرکز دارد.

اراسموس در ترکیه چیست و چه مزایایی دارد؟

برنامه اراسموس در ترکیه به دانشجویان مشغول به تحصیل در دانشگاه‌های این کشور اجازه می‌دهد تا برای یک یا دو ترم در یکی از دانشگاه‌های اروپایی طرف قرارداد با دانشگاه خود به تحصیل یا کارآموزی بپردازند. این فرصت که به آن "تحرک دانشجویی" (Student Mobility) گفته می‌شود، یکی از محبوب‌ترین بخش‌های برنامه اراسموس است و به عنوان "نیروی محرکه اصلی برای بین‌المللی‌سازی دانشگاه‌های ترکیه" شناخته می‌شود.

مهم‌ترین مزایای شرکت در این برنامه عبارتند از:

• تجربه بین‌المللی و تقویت رزومه: تحصیل در یک دانشگاه اروپایی، حتی برای یک ترم، رزومه تحصیلی و شغلی دانشجو را به شدت تقویت می‌کند و او را برای فرصت‌های آینده آماده‌تر می‌سازد.
• سکوی پرتاب به اروپا: برای دانشجویان بین‌المللی (مانند ایرانیان) که در ترکیه تحصیل می‌کنند، اراسموس یک سکوی پرتاب بی‌نظیر برای ورود به دانشگاه‌ها و بازار کار اروپا محسوب می‌شود.
• تقویت مهارت‌های زبانی و فرهنگی: زندگی و تحصیل در یک کشور جدید، بهترین فرصت برای یادگیری یا تقویت یک زبان خارجی و آشنایی عمیق با فرهنگ‌های دیگر است.
• گسترش شبکه ارتباطات: دانشجویان با اساتید و دانشجویانی از سراسر جهان آشنا می‌شوند که این شبکه‌سازی می‌تواند در آینده تحصیلی و حرفه‌ای آن‌ها بسیار مؤثر باشد.
• معافیت از پرداخت شهریه: دانشجویان در دانشگاه مقصد اروپایی از پرداخت هرگونه شهریه، هزینه ثبت‌نام، هزینه امتحان و هزینه دسترسی به کتابخانه و آزمایشگاه معاف هستند و تنها شهریه معمول دانشگاه مبدأ خود در ترکیه را می‌پردازند.
• تضمین معادل‌سازی واحدها: به لطف "توافق‌نامه یادگیری" (Learning Agreement) و سیستم اروپایی انتقال واحد (ECTS) که بخشی از فرآیند بولونیا است، واحدهای درسی گذرانده شده در دانشگاه مقصد پس از بازگشت به طور کامل به رسمیت شناخته شده و در کارنامه دانشجو ثبت می‌شوند.

جزئیات کامل مزایای مالی و کمک‌هزینه‌ها (گرنت)

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های برنامه اراسموس، حمایت مالی از دانشجویان است. این حمایت شامل کمک‌هزینه ماهانه و در موارد خاص، پوشش هزینه‌های سفر می‌شود. لازم به ذکر است که این گرنت به عنوان یک کمک‌هزینه برای جبران بخشی از هزینه‌های اضافی زندگی در خارج طراحی شده و ممکن است تمام مخارج را پوشش ندهد.

کمک‌هزینه ماهانه (گرنت) بر اساس کشور مقصد

میزان کمک‌هزینه ماهانه بر اساس هزینه زندگی در کشور مقصد و نوع فعالیت (تحصیل یا کارآموزی) تعیین می‌شود. برای سال تحصیلی 2024-2025، کشورها به دو گروه اصلی تقسیم شده‌اند و گرنت کارآموزی به دلیل ماهیت عملی آن، بالاتر از گرنت تحصیلی است.

توجه: این مبالغ ممکن است هر ساله توسط آژانس ملی ترکیه و کمیسیون اروپا بازنگری شوند.

پوشش هزینه‌های سفر و حمایت‌های اضافی

• هزینه سفر: در دوره‌های جدید برنامه، کمک‌هزینه سفر جداگانه‌ای به صورت پیش‌فرض برای دانشجویان پرداخت نمی‌شود. با این حال، استثناهایی وجود دارد:
  • سفر سبز (Green Travel): دانشجویانی که از وسایل حمل‌ونقل دوستدار محیط زیست (مانند قطار یا اتوبوس) استفاده کنند، یک کمک‌هزینه ثابت 50 یورویی و تا 4 روز کمک‌هزینه مازاد برای پوشش هزینه‌های طول مسیر دریافت می‌کنند.
  • دانشجویان با فرصت‌های محدود: این دانشجویان علاوه بر حمایت‌های دیگر، کمک‌هزینه سفر بر اساس مسافت دریافت می‌کنند که مبلغ آن از 28 یورو تا 1735 یورو متغیر است.
• کمک‌هزینه برای دانشجویان با فرصت‌های محدود (Inclusion Support): دانشجویانی که با موانع اقتصادی، اجتماعی یا جسمی روبرو هستند، می‌توانند ماهانه 250 یورو کمک‌هزینه اضافی دریافت کنند. شرایط واجد شرایط بودن در ترکیه شامل موارد زیر است:
  • افراد تحت پوشش قانون حمایت از کودکان نیازمند (قانون 2828).
  • فرزندان شهدا و جانبازان.
  • افراد دارای معلولیت (با تاییدیه پزشکی).
  • دانشجویانی که خود یا خانواده‌شان از نهادهای دولتی مانند AFAD یا بنیادهای همبستگی اجتماعی کمک دریافت می‌کنند.

شرایط عمومی و معیارهای ارزیابی

برای شرکت در برنامه، دانشجویان باید شرایط زیر را داشته باشند. گزینش نهایی یک فرآیند رقابتی است که عمدتاً بر اساس عملکرد تحصیلی و مهارت زبانی صورت می‌گیرد.

• اشتغال به تحصیل: دانشجو باید در یکی از مقاطع کاردانی، کارشناسی، ارشد یا دکتری در دانشگاهی در ترکیه که دارای منشور اراسموس است، ثبت‌نام کرده باشد. دانشجویان آموزش از راه دور واجد شرایط نیستند.
• سابقه تحصیلی: دانشجویان مقطع کارشناسی باید حداقل سال اول تحصیلی را با موفقیت گذرانده باشند. این بدان معناست که دانشجویان سال اول می‌توانند برای اعزام در سال تحصیلی بعدی درخواست دهند.
• معدل قابل قبول (GPA): عملکرد تحصیلی قوی یکی از اصلی‌ترین معیارهاست. حداقل معدل مورد نیاز معمولاً:
  • برای دانشجویان کاردانی و کارشناسی: حداقل 2.20 از 4.
  • برای دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری: حداقل 2.50 از 4.
  • نکته: برخی دانشگاه‌ها ممکن است حداقل معدل بالاتری (مانند 2.5 برای کارشناسی و 3.0 برای ارشد) درخواست کنند. هرچه معدل بالاتر باشد، شانس پذیرش بیشتر می‌شود.
• مهارت زبان: داشتن دانش کافی از زبان انگلیسی یا زبان تدریس دانشگاه مقصد (معمولاً سطح B1 یا B2) الزامی است. این مهارت معمولاً از طریق آزمون زبان داخلی دانشگاه سنجیده می‌شود.
• محدودیت زمانی: هر دانشجو در هر مقطع تحصیلی (کارشناسی، ارشد، دکتری) می‌تواند حداکثر تا 12 ماه از فرصت‌های اراسموس (شامل تحصیل و کارآموزی) استفاده کند. این مدت برای رشته‌های طولانی‌تر مانند پزشکی تا 24 ماه قابل افزایش است.
• فرمول ارزیابی: گزینش نهایی دانشجویان در دانشگاه‌های ترکیه معمولاً بر اساس فرمول 50٪ معدل تحصیلی + 50٪ نمره آزمون زبان انجام می‌شود.

راهنمای گام به گام اپلای از طریق دانشگاه‌های ترکیه

فرآیند درخواست کاملاً از طریق دانشگاه مبدأ (دانشگاه شما در ترکیه) مدیریت می‌شود. سالانه بین 10 تا 15 هزار دانشجو از ترکیه از این طریق به خارج اعزام می‌شوند.

گام اول: تحقیق و آمادگی اولیه

1. پیگیری فراخوان‌ها: به طور مرتب وب‌سایت "دفتر روابط بین‌الملل" (International Office) یا "دفتر اراسموس" دانشگاه خود را برای اطلاع از فراخوان‌ها بررسی کنید. این فراخوان‌ها معمولاً یک یا دو بار در سال (اغلب در پاییز یا زمستان برای سال تحصیلی آینده) منتشر می‌شوند.
2. شناسایی دانشگاه‌های همکار: با مراجعه به وب‌سایت دفتر اراسموس یا مشورت با "هماهنگ‌کننده اراسموس دپارتمان" (Department Erasmus Coordinator)، لیست دانشگاه‌های اروپایی که با دپارتمان شما "توافق‌نامه بین‌مؤسسه‌ای" (Inter-Institutional Agreement) دارند را پیدا کنید.

گام دوم: درخواست داخلی و انتخاب اولیه

1. تکمیل فرم درخواست: در بازه زمانی اعلام شده، فرم درخواست آنلاین را از طریق پورتال دانشگاه خود تکمیل و مدارک اولیه مانند ریزنمرات را بارگذاری کنید.
2. شرکت در آزمون زبان: پس از ثبت‌نام، در آزمون زبان داخلی دانشگاه شرکت کنید. نمره این آزمون نیمی از امتیاز نهایی شما را تشکیل می‌دهد.
3. رتبه‌بندی و انتخاب: دانشگاه بر اساس فرمول 50٪ معدل + 50٪ نمره زبان، دانشجویان را رتبه‌بندی می‌کند. دانشجویان برتر بر اساس رتبه خود، دانشگاه مقصد را انتخاب می‌کنند.

گام سوم: معرفی به دانشگاه مقصد و تکمیل مدارک

1. معرفی (Nomination): دفتر اراسموس دانشگاه شما، شما را به عنوان دانشجوی منتخب به دانشگاه مقصد معرفی می‌کند.
2. آماده‌سازی مدارک برای دانشگاه مقصد: پس از معرفی، باید مدارک مورد نیاز دانشگاه مقصد را آماده کنید که معمولاً شامل موارد زیر است :
   • فرم درخواست دانشگاه مقصد
   • توافق‌نامه یادگیری (Learning Agreement) - که در بخش بعد توضیح داده می‌شود.
   • ریزنمرات رسمی (Transcript of Records)
   • انگیزه‌نامه (Motivation Letter)
   • رزومه (CV)
   • توصیه‌نامه (در صورت نیاز)
   • کپی پاسپورت معتبر و مدارک بیمه درمانی

گام چهارم: پذیرش نهایی و اقدامات قبل از سفر

1. دریافت نامه پذیرش: پس از تأیید نهایی توسط دانشگاه مقصد، "نامه پذیرش رسمی" (Acceptance Letter) برای شما صادر می‌شود.
2. اقدام برای ویزا و اقامت: با استفاده از این نامه، برای ویزای دانشجویی کشور مقصد اقدام کنید. یافتن محل اقامت نیز بر عهده دانشجو است، هرچند دانشگاه‌ها معمولاً راهنمایی ارائه می‌دهند.
3. امضای قرارداد مالی (Grant Agreement): قبل از سفر، قراردادی مالی با دانشگاه خود امضا می‌کنید. پرداخت گرنت معمولاً در دو مرحله است:
   • قسط اول (80٪): این مبلغ پس از تکمیل مدارک و امضای قرارداد، و قبل از سفر به حساب یورویی شما واریز می‌شود.
   • قسط دوم (20٪): مابقی مبلغ پس از بازگشت و ارائه مدارک نهایی (مانند گواهی شرکت و ریزنمرات) و منوط به موفقیت شما در گذراندن واحدهای توافق‌شده، پرداخت می‌شود.

تضمین معادل‌سازی واحدها: توافق‌نامه یادگیری (Learning Agreement) و سیستم ECTS

یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های برنامه اراسموس، فرآیند معادل‌سازی واحدهاست که از اتلاف وقت دانشجو جلوگیری می‌کند. این فرآیندها نتیجه انطباق دانشگاه‌های ترکیه با "فرایند بولونیا" است.

• سیستم اروپایی انتقال واحد (ECTS): این یک استاندارد مشترک برای سنجش حجم کاری دروس است. یک ترم کامل معادل 30 واحد ECTS و یک سال تحصیلی کامل معادل 60 واحد ECTS است. این سیستم، تطبیق واحدها بین دانشگاه‌های مختلف را ممکن می‌سازد.
• توافق‌نامه یادگیری (Learning Agreement): این سند یک قرارداد سه‌جانبه میان دانشجو، دانشگاه مبدأ (در ترکیه) و دانشگاه مقصد (در اروپا) است که به رسمیت شناختن واحدهای شما را تضمین می‌کند. این فرآیند سه مرحله دارد:
  1. پیش از تبادل (Before the Mobility): شما با کمک هماهنگ‌کننده اراسموس دپارتمان خود، دروسی را که در دانشگاه مقصد خواهید گذراند (معمولاً معادل 30 ECTS) و معادل آن‌ها در دانشگاه خودتان را مشخص می‌کنید. این سند باید به امضای هر سه طرف برسد. این امضا به منزله تعهد دانشگاه مبدأ برای معادل‌سازی واحدها است.
  2. حین تبادل (During the Mobility): اگر نیاز به تغییر دروسی داشتید (مثلاً به دلیل پر بودن کلاس)، می‌توانید بخش "تغییرات" توافق‌نامه را با موافقت هر دو دانشگاه تکمیل کنید.
  3. پس از تبادل (After the Mobility): دانشگاه مقصد کارنامه رسمی (Transcript of Records) شما را صادر می‌کند. دانشگاه مبدأ موظف است بر اساس توافق‌نامه امضاشده، تمام واحدهای گذرانده شده را معادل‌سازی و در کارنامه اصلی شما ثبت کند.

دانشگاه‌های برجسته ترکیه در برنامه اراسموس

تقریباً تمامی دانشگاه‌های معتبر دولتی و خصوصی ترکیه در برنامه اراسموس فعال هستند. برخی از این دانشگاه‌ها عبارتند از:

• دانشگاه‌های دولتی: دانشگاه بغازیچی، دانشگاه فنی خاورمیانه (ODTÜ)، دانشگاه فنی استانبول (İTÜ)، دانشگاه آنکارا، دانشگاه حاجت تپه.
• دانشگاه‌های خصوصی: دانشگاه کوچ، دانشگاه سابانجی، دانشگاه بیلکنت، دانشگاه باهچه‌شهیر، دانشگاه استانبول آیدین.

خلاصه

برنامه تبادل دانشجویی اراسموس پلاس یک فرصت استثنایی برای دانشجویان بین‌المللی شاغل به تحصیل در ترکیه است تا با حمایت مالی قابل توجه، تجربه تحصیل در اروپا را کسب کنند. این برنامه که با بورسیه‌های کامل اراسموس موندوس متفاوت است، یک دوره تبادل کوتاه‌مدت (یک یا دو ترم) است که از طریق دانشگاه‌های ترکیه قابل دسترسی است. این برنامه شامل کمک‌هزینه ماهانه (بین 450 تا 750 یورو بسته به کشور و نوع فعالیت) و معافیت کامل از شهریه در دانشگاه مقصد می‌شود. کلید موفقیت در فرآیند رقابتی داخلی دانشگاه، داشتن معدل خوب (حداقل 2.20 برای کارشناسی و 2.50 برای ارشد) و مهارت زبانی کافی است، زیرا ارزیابی نهایی بر اساس فرمول 50٪ معدل و 50٪ نمره زبان صورت می‌گیرد. فرآیند درخواست کاملاً توسط دانشگاه مبدأ مدیریت شده و شامل مراحلی چون یافتن دانشگاه‌های طرف قرارداد از طریق "هماهنگ‌کننده اراسموس دپارتمان"، شرکت در آزمون زبان داخلی و سپس معرفی به دانشگاه مقصد است. مهم‌تر از همه، "توافق‌نامه یادگیری" (Learning Agreement) به عنوان یک قرارداد سه‌جانبه، معادل‌سازی تمام واحدهای گذرانده شده در خارج از کشور را تضمین می‌کند. این برنامه نه تنها یک سکوی پرتاب برای آینده تحصیلی و شغلی دانشجویان بین‌المللی در ترکیه است ، بلکه تجربه‌ای منحصربه‌فرد برای رشد فردی، فرهنگی و علمی فراهم می‌آورد.